آیت الله ناصری , آیة الله ناصری

 16 مهمان حاضر
.

عضویت

ورود اعضا

پشتیبانی

تماس با ما

تلفن تماس

  • امروز سه شنبه ۷ مرداد ۱۳۹۳
  • اخبار:   

    حسن ظن

    نامه الکترونیک چاپ PDF

    عنوان : حسن ظن Optimistic
    نویسنده : محسن بدر الدين
    كلمات كليدي : حسن ظن، خوش گماني، خوش بيني، مثبت انديشي، سوء ظن

    حسن ظن در لغت به معنای "گمان نیک و خوش بینی"؛ در مقابل سوء ظن به معنای "بد گمانی و بد بینی" می‌­­­­­­­­­­­­­باشد. در تعریف اصطلاحی "نیک انگاری درباره خداوند، فعل و انفعالات جهان و نیز پندار، گفتار و کردار انسانها[1]، خوش بینی، مثبت نگری يا به تعبير روايات اسلامی حسن ظن نام دارد."[2]
    اسلام با ایجاد نیروی ایمان در قلوب پیروان خود اصل خوش­بینی و اعتماد را در میان آنها گسترش داده[3] و مسیر اجتماع را به محیط مطلوبی که مملو از اطمینان و آرامش است سوق می­دهد. البته اسلام، خوش گمانیِ ساده انگارانه را نمی‌پذیرد و آن را فریب خوردن شخص می‌داند، ولی در جایی که هیچ دلیل آشکاری بر بدگمان شدن به دیگران وجود ندارد،[4] سفارش اسلام، خوش­بینی و خوش­گمانی است. تا بدین گونه، شخص از پیامدهای برآمده از بدگمانی همانند قضاوت‌های شتاب‌زده، بدگویی، درگیری و اختلاف در امان بماند و جامعه دچار تنش نشود.[5] در روایتی حضرت علی(ع)، یکی از ارکان مهم و روابط حسنه اجتماعی و امنیت کامل را در پرتو خوش­بینی دانسته و می­­­فرمایند:
    "اعمال برادر دینی­ات را بر نیکوترین وجهی تفسیر و توجیه کن، مگر این که دلیلی بر خلاف آن قائم شود و هرگز نسبت به سخنی که از برادر مسلمانت صادر شده گمان بد مبر تا هنگامی که می توانی برای آن توجیهی مناسب و راه صحیح داشته باشی."[6]
    اهمیت و ارزش حسن ظن
    از جمله مهمترین فضائلی که در رشد و تکامل انسان و نیز در وحدت و تکامل مادی و معنوی جامعه نقش بسزائی دارد، حسن ظن می باشد. ارزش این فضیلت وقتی معلوم می­شود كه بدانيم اميد و نشاط در زندگی و جامعه در سايه آن حاصل می­شود. پيشوايان دين اين موضوع را در روايات خود تأكيد كرده­اند و بزرگان و فقها نيز بابی مستقل برای آن گشوده­اند. در مقابل اسلام به طور صریح با مسئله بدبینی و بدگمانی مبارزه می­کند و مسلمانان را از این بیماری خطرناک برحذر داشته و به حسن ظن رهنمون می­سازد. قرآن کریم و احادیث معصومین(ع) کاملا روشنگر این مطلب می­باشند که بدبینی و سوء ظن در میان مسلمانان امری مذموم و حسن ظن که نقطه مقابل آن است امری نیکو و مورد تایید و تاکید است.[7]
    امام علی(ع) می فرمايند:
    "خوش­گمانی از برترین سجایای اخلاقی و بهترین عطایاست."[8]
    و نیز فرمودند:
    "برترین پارسایی خوش­گمانی است."[9]
    نتایج و ثمرات حسن ظن
    نیک گمانی، افزون بر این که یکی از عوامل زمینه ساز ارتباط سالم با افراد جامعه است، به نوبه خود دارای ثمرات و رهاوردهایی است که در پی می­آید:
    1 . حسن نیت: نیت، جان عمل است، از این روی، درستی و سلامتی عمل در گرو پاکی و خلوص آن است و اگر نیت، نا خالص باشد عمل نیز به همان اندازه عیبناک و آفت زده خواهد شد، به همین دلیل، خلوص و پاکی نیت، پالایش و پاکی عمل را در پی خواهد داشت. حسن نیت با چنین نتایجی نیکو، یکی از رهاوردهای حسن ظن است، چنان که امام علی(ع) می فرماید:
    "هرکس گمانش نیکو باشد، نیتش نیکوست."[10]
    2 . آسان گیری: امام علی(ع) در این زمینه می فرمایند:
    "هرکس نیک پندار باشد، آسان می­گیرد."[11]
    3 . رهایی از گناه: رهایی از گناه ساز و کارهایی دارد که هر یک به اندازه­ای معین انسان را از گناه می­رهاند؛ حسن ظن یکی از این راهکارهاست:
    "پندار نیک انسان را از گرفتاری گناه می رهاند."[12]
    4 . خو گرفتن به دیگران (جامعه گرایی): از آن جا که بد گمانی به دوری از دیگران[13]، به ویژه مظنونان می­انجامد، نقطه مقابل آن، که حسن ظن است، ایجاد ارتباط دیگران را در پی دارد. چنان که در برخی روایات آمده است:
    "هر کس پندار نیک را(در ذهن و عمل) به کار نگیرد از هر کسی هراسناک می­شود."[14]
    مفهوم مخالف این حدیث آن است که هرکس دارای حسن ظن باشد با دیگران، جز در مواردی استثنایی، انس می گیرد.
    5 . سلامتی دین: یکی از عوامل سلامتی دین، گمان نیکوست، چنان که امام علی(ع) می­فرماید:
    "پندار نیک ... سلامتی دین است."[15]
    مقصود آن حضرت این است که حسن ظن، سلامتی دین را در پی دارد. این نگرش به دو شیوه تبیین می­شود: نخست آن که بدگمانی به مردم از نگاه شرع نکوهیده است. پس برای دین، زیان آور است. دوم کسی که به دیگران بدگمان است درباره مظنونانش، بدی کردن را روا می­داند که این کار برای دین او زیان آور است. ولی اگر بدگمان نباشد، کمال دین او را به دنبال می­آورد.
    6 . آرامش دل: امیرالمومنین علی(ع)، گمان نیک را باعث آسایش و آرامش دل می­­ داند:
    "نیک پنداری، مایه آسایش و آرامش دل است."[16]
    7 . گره گشایی: یکی از رهاوردهای حسن ظن برای همه گروههای اجتماعی، گره گشایی از زندگی آنان[17] است. امام علی(ع) به مالک اشتر می­فرماید:
    "و بدان که ... رفتار تو چنان باید، که نیک گمانی به مردم برایت فراهم آید، زیرا نیک گمانی، رنجی دراز را از تو می زداید."[18]
    8 . کامروایی: در سخنی از امام علی (ع) چنین آمده است:
    "چه بسیارند مومنانی که شکیبایی و نیک گمانی، آنان را به پیروزی رسانده است."
    بر پایه این سخن، دو راه برای کامیابی هست: شکیبایی و نیک گمانی، که البته مراد، نیک گمانی بجاست نه بی جا.
    9 . کاهش اندوه: گرچه اندوهها، دل گرفتگیها، ناکامیها، شکستها و مانند آن از ویژگیهای زندگی دنیایی انسانهاست، راههایی نیز برای پیشگیری و کاهش آنها نیز هست که یکی از آنها حسن ظن و نیک گمانی است، چنان که در سخن امام علی(ع) این گونه بیان شده است:
    "پندار نیک، اندوه را می کاهد."[19]
    10 . جلب محبت: حضرت علی(ع) فرمودند:
    "هر کس به مردم نیک گمان باشد، محبت و مهر آنان را به دست خواهد آورد."[20]
    11 . بهشت: آخرین رهاورد و دستاورد گمان و پندار نیک، بسیار فرخنده است و آن دستیابی و بهره مندی از بهشت جاودان الهی است که برای انسانهای خداجو که دارای پندار نیک اند، فراهم آمده است؛ بهشتی که آرزوی هر انسانی است. امیرالمومنین(ع) در این زمینه فرمودند:
    "هر کس گمانش نیکو باشد بر بهشت، دست می یابد.[21]"[22]
    اقسام حسن ظن
    1 . حسن ظن نسبت به خداوند: خداوند، ذاتی است که سرچشمه همه خیرها و کمال هاست. وجودی است که رحمتش ذاتی و غضب و انتقامش نسبی و مصلحتی است. خداوند حکیم و دانای علی الاطلاق است بنابراین سوء ظن به خدا نسبت دادن جهل است به او.
    رسول خدا(ص) فرمود:
    "سوگند به خدایی که جز او شایسته پرستش نیست، به هیچ مومنی هرگز خیر دنیا و آخرت داده نشده جز به سبب خوش­بینی به خدا، و امیدواریش به او."[23]
    و نیز فرمود:
    "به خدایی که جز او شایسته پرستش نیست، گمان هیچ بنده­ای نسبت به خدا نیکو نشود جز اینکه خدا همراه گمان بنده مومن خود باشد(هرگونه به او گمان ببرد خدا با او رفتار کند) زیرا خدا کریم است و همه خیرات به دست اوست، او حیا می­کند از اینکه بنده مومنش به او گمان نیک برد و او خلاف گمان و امید بنده رفتار کند. پس به خدا خوش­بین باشید و بسویش رغبت کنید."[24]
    2 . حسن ظن نسبت به جهان: خوش بینان، نظام جهان را نظام احسن و همه هستی را در جای خویش و نیکو می بینند و نظام عالم خلقت را عبث و بیهوده ندانسته و به آن حسن ظن دارند و خوش بین هستند.
    3 . حسن ظن نسبت به بندگان خدا: اگر در جامعه اسلامی بلکه در جامعه انسانی برنامه ها و دستورات اسلامی که از جمله آنان حسن ظن است، اجرا شود، بسیاری از نابسامانی ها، شایعه سازی ها، قضاوتهای عجولانه و بی مورد، اخبار مشکوک، دروغ و ... که همگی از گمان بد سرچشمه می گیرد، برچیده می شود. در غیر آن صورت که ذکر شد، جامعه در هرج و مرج به سر خواهد برد و هیچ کس از گمان بد دیگران در امان نخواهد ماند و به یکدیگر اطمینان نخواهد داشت. [25] آیات و روایات بسیاری در این زمینه ثبت و ضبط گردیده است که از جمله آنها می توان به آیات زیر اشاره نمود:
    "ای مومنان از گمانهای بد بپرهیزید زیرا بعضی از گمانها گناه است و در امور مردم تجسس نکنید."[26]
    "آنچه را که نمی دانی از او پیروی نکن، چرا که چشم و گوش و دلها همه مسوولند."[27]
    "(کفار) در قضاوتهای خود تنها از ظن و گمان پیروی می­کنند در حالی که ظن و گمان به هیچ وجه انسان را به حق و حقیقت نمی رساند."[28]
    راههای دستیابی به حسن ظن
    طبیعی است که به دست آوردن هر چیزی در گرو شرایطی است و برای دستیابی به آن باید از راههای ویژه­اش وارد شد. در اینجا بعضی از راههای دستیابی به حسن ظن معرفی می­شود:
    الف) پرستش نیکو: خداوند را به خوبی پرستیدن، راهی برای به دست آوردن حسن ظن است که انسان نیکو پرست را دارای گمان و پندار نیک می گرداند. شاید با تاثیر حسن بندگی است که امام علی(ع) می فرماید:
    " هر کس عبادتش نیکو باشد گمان و پندارش نیکو می شود."[29]
    ب) ترتیب اثر ندادن به سوء ظن(بی اعتنایی): در حوزه اخلاق و معاشرت، اصل اولی بر حسن ظن است مگر آن که خلاف آن ثابت شود و راز این استثناء آن است که نهاد جامعه و نهادهای اجتماعی بدون پایبندی و کاربرد این اصل، استوار و پابرجا نمی باشند.
    ج) پرهیز از پیش داوری: اگر انسان بتواند از پیش داوری پرهیز کند و منتظر بماند تا با گذر زمان به حقایق برسد، می تواند زمینه ایجاد حسن ظن را در خود به وجود آورد و به مرور زمان به آن دست یابد.[30]
    د) توجه به حضور خدا در هستی(خداوند را حاضر و ناظر دیدن): قرآن کریم می فرماید:
    "هر کجا باشید او با شماست."[31]؛ "پس به هر سو رو کنید، آنجا روی(به) خداست."[32]؛ "خدا از آنچه می کنید، غافل نیست."[33]
    اگر انسانها از باورهای توحیدی و ارزشهای خدا محورانه آگاه باشند، در این صورت هنجار شکنی و بزهکاری به کمترین اندازه خود فرو می کاهد و انسان مزه شیرین حسن ظن را از محصول آن می چشد.
    ه) نیک انگاری: امام علی(ع) می فرماید:
    "گمان و انگاره ات از گفتار و کردار برادر مومنت، نیکوترین گونه آن باشد مگر آن که دریابی که وی از سر علم و آگاهی آن کار را انجام داده است."[34]
    و) نیکوکاری: نیکوکاری، نتایج و ثمراتی گوناگونی دارد. یکی از آنها پندار نیک است. بر این اساس، هر کس در جامعه، تخم نیکوکاری و احسان بپاشد، ثمره­ای به نام پندار نیک دیگران به خودش را، برداشت خواهد کرد. امام علی(ع) در عهدنامه مالک اشتر، خطاب به وی چنین نوشته است:
    "بدان که هیچ چیزی بهتر از نیکوکاری فرمانروا به شهروندان، حسن ظن آنان را به او برنمی­انگیزد.[35]"[36]


    [1] البته در این قسم، حسن ظن تا زمانی است که خلاف آن (انگاره) ثابت نشود.
    [2] نک: قرشی، سید علی اکبر؛ قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1371، چاپ ششم، ج 2، ص 134 ؛ همان، ج 4، ص 273  ، دکتر معین، محمد؛ فرهنگ فارسی، تهران، امیرکبیر، 1380، چاپ هیجدهم، ج1، ص 1457 ، دکتر انوری، حسن؛ فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، تابستان 82، چاپ دوم، ج 4، ص 2890
    [3] امام صادق (ع): "ان حسن الظن من الایمان؛ خاستگاه گمان نیک، ایمان است."  علامه مجلسی، محمد باقر؛ بحارالانوار، تهران، المکتبة الاسلامیه، 1386 ه ق، ج 75، ص 196
    [4] موارد جواز عبارتند از: الف) عدم خوشبینی به دشمنان. نک: نهج البلاغه، نامه 53
    ب) عدم خوشبینی در امور امنیتی و اطلاعاتی که به سرنوشت جامعه مربوط است
    ج) عدم خوشبینی در جامعه مفسد و غیر اسلامی. نک: نهج البلاغه، حکمت 113
    [5] نک: موسوی لاری، سید مجتبی؛ بررسی مشکلات اخلاقی و روانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، بهار 78، چاپ چهارم، صص 33 – 38
    حبیبیان، احمد؛ مرز فضایل و رذایل اخلاقی، قم، مطبوعات دینی، بهار 82، چاپ دوم، صص 161 – 163
    بهشتی، ابوالفضل؛ سیمای مومن در قرآن و حدیث، قم، بوستان کتاب، 1382، چاپ اول، ص 239
    کتابچی، محسن؛ مدیریت موفق، تهران، نشر الف، 1383، چاپ اول، صص 113 - 115
    [6] كلینی، محمد بن یعقوب؛ اصول كافی، محمد باقر کمرئی، تهران، المکتبة الاسلامیه، 1392ه ق، چاپ چهارم، ج 3، ص 119
    [7] عزیزی، عباس؛ حسن ظن و سوء ظن، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، زمستان 74، چاپ دوم، صص 9 - 16
    [8] آمدی، عبدالواحد بن محمد؛ غررالحکم و دررالکلم، سید هاشم رسولی محلاتی، تهران، نشر فرهنگ اسلامی، 1377، چاپ اول، ج 2،  ص 65
    [9] همان، ص 64
    [10] همان، ص 65
    [11] همان
    [12] همان
    [13] زیرا کسی که دچار سوء ظن است، به گونه ای به همه بد بین است.
    [14] آمدی، عبدالواحد بن محمد؛ پیشین، ص 66
    [15] همان، ص 65
    [16] همان
    [17] گره گشایی در زندگی مادی و معنوی
    [18] نهج البلاغه، نامه 53
    [19] آمدی، عبدالواحد بن محمد؛ پیشین، ص 65
    [20] همان، ص 66
    [21] همان
    [22] نک: گروه پژوهشی علوم قرآن و حدیث؛ فرهنگ روابط اجتماعی در آموزه های اسلامی، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شهریور 87، چاپ اول، ج 1، صص 283 – 294
    برای مطالعه بیشتر  ر.ک: رضایی، علی؛ حسن ظن، قم، پیام حجت، 1386، چاپ اول، صص 24 – 77
    [23] كلینی، محمد بن یعقوب؛ پیشین، ص 119
    [24] همان
    [25] نک: سلطانی، غلامرضا؛ تکامل در پرتو اخلاق، قم، دفتر انتشارات اسلامی، بهار 78، چاپ بیستم، ج 2، صص 33 – 36،    نیلی پور، مهدی؛ بهشت اخلاق، قم، موسسه ولی عصر (عج)، زمستان 85، چاپ دوم، ج 1، ص 267 ،   رضایی، علی؛ پیشین، صص 79 – 88،    حبیبیان، احمد؛ پیشین، صص 163 – 164
    [26] حجرات / 12
    [27] اسراء / 36
    [28] یونس / 36
    [29] علامه هندی، علاءالدین علی المتقی بن حسام الدین؛ کنزالعمال، بیروت، موسسة الرسالة، 1405 ه ق، چاپ پنجم، ج 3، ص 135، خ 5851
    [30] در این زمینه ر. ک: کهف / 59 – 82؛ داستان خضر و موسی در قرآن کریم، نمونه ای برجسته از پیش داوری است که به فراق آن دو بزرگ انجامید.
    [31] حدید / بخشی از آیه 4
    [32] بقره / بخشی از آیه 115
    [33] بقره / بخشی از آیه 74
    [34] حر عاملی، محمد بن حسن؛ وسائل الشیعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 8، ص 614
    [35] نهج البلاغه، نامه 53
    [36] گروه پژوهشی علوم قرآن و حدیث؛ پیشین، صص 265 – 275،   نیلی پور، مهدی؛ پیشین، ص 270

    ارسال نظر


    کد امنیتی
    بارگزاری مجدد

    معرفی بخشهای مختلف سایت

    رویت هلال ماه امشب امکان پذیر است؟ -

    بررسی ریشه اختلاف نظرها در رویت هلال ماه

    پایان یک ماه قمری و آغاز ماه جدید با ظهور هلال ماه نو در آسمان رقم می‌خورد  که اگر این اتفاق افتاد و هلال ماه، هنگام غروب یا بعد از غروب خورشید در مغرب دیده شد این به معنای پایان ماه قمری گذشته و آغاز ماه قمری جدید است.


    ماه

    این واقعه در پایان ماه مبارک رمضان از حساسیت بیشتری برخوردار است چرا که مردم علاقه مندند زودتر خبر خوش رویت هلال ماه شوال را بشوند و عید فطر را به یکدیگر تبریک بگویند گذشته از آنکه کوتاهی در این کار ممکن است باعث شود مردم روز عید فطر(اول شوال) را به گمان آخرین روز ماه رمضان روزه بگیرند که این روزه از نظر شریعت اسلام حرام است.

    زین العابدین علیه السلام، رمزینه ای‌ برای عبادت کنندگان -

    امام سجاد

    یکی از القاب امام چهارم علیه السلام، ‌"زین العابدین" است. با وجود اینکه اهل بیت علیهم السلام همگی، از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله تا حضرت مهدی علیه السلام، همگی زینت عابدین هستند، اما این صفت در نظر و گفتار مردم برای این امام بازگو شد و برای مردم جلوه‌ نمود. از این جهت یاد کردن از حضرت سجاد علیه السلام می‌تواند زمینه تحول را در نحوه عبادت کردن ما فراهم آورد.


    عبادت زیبا و عبادت نازیبا

    سخن معروفی از حضرت امیرالمومنین علیه السلام را زیاد شنیده‌ایم که عده‌ای از ترس جهنم و عده‌ای به نیت بهشت و عده‌ای نیز به جهت آنکه خدا شایسته عبادت است، ‌او را می‌پرستند. از اینجا متوجه می‌شویم که عبادت مردم اقسامی دارد. یکی از تقسیماتی که برای عبادتگران می‌توان ذکر کرد، "عبادت زیبا" و "عبادت نازیبا" است.

    مردم به امام سجاد علیه السلام لقب "زینت عبادت کنندگان" را دادند. با مراجعه به تاریخ متوجه می‌شویم که در آن دوران جامعه اسلامی دچار انحطاط اخلاقی و رواج فساد شده بود. داستان تلخ این بی‌بند و باری ها به تاریخ بنی‌ امیه گره خورده است که به هر قیمتی می‌خواستند حکومت خود را برپا نگه دارند.

    عید فطر در کلام رهبری -

    عید فطر در کلام رهبری

    فطر ، عید جهان اسلام

    ... روز عيد فطر از جمله‌ى مناسبتهايى است كه امّت اسلامى مى‌تواند از آن منتفع شود و خوشبختانه در اسلام از اين مناسبتها بسيار است. اين روز براى همه‌ى مسلمانان جهان عيد است؛ روزى است كه مسلمانان بعد از يك ماه روزه‌دارى و عبادت و توجّه و تذّكر، با دلهايى كه براى جلب رحمت و نورانيّت الهى آماده شده است، با اقامه‌ى نماز و اجتماعات گوناگون، گرد هم جمع مى‌شوند و اين براى دنياى اسلام يك فرصت است. همه‌ى اعياد و مناسبتهاى اسلامى بايد اين خاصيت را براى ما داشته باشد كه دلهاى ما مسلمانان را به هم نزديك كند. امروز مسلمانان بيش از هميشه احتياج دارند به اين‌كه دلهايشان را به هم نزديك كنند. ... (1)
    ... روز عيد فطر از جمله‌ى مناسبتهايى است كه امّت اسلامى مى‌تواند از آن منتفع شود و خوشبختانه در اسلام از اين مناسبتها بسيار است. اين روز براى همه‌ى مسلمانان جهان عيد است؛ روزى است كه مسلمانان بعد از يك ماه روزه‌دارى و عبادت و توجّه و تذّكر، با دلهايى كه براى جلب رحمت و نورانيّت الهى آماده شده است، با اقامه‌ى نماز و اجتماعات گوناگون، گرد هم جمع مى‌شوند و اين براى دنياى اسلام يك فرصت است. همه‌ى اعياد و مناسبتهاى اسلامى بايد اين خاصيت را براى ما داشته باشد كه دلهاى ما مسلمانان را به هم نزديك كند. امروز مسلمانان بيش از هميشه احتياج دارند به اين‌كه دلهايشان را به هم نزديك كنند. ... (2)

    آداب روز عید و فضایل عید فطر -
    آداب روز عید و فضایل عید فطر


    ملت‌های مختلف روزهایی از سال را با توجه به فرهنگ خود جشن می‌گیرند. این عیدها برخی برخاسته از دین و برخی بر اساس فرهنگ عمومی آن مردم است. عید فطر از عیدهای بزرگ اسلامی است که همواره در میان مسلمانان و ایرانیان جایگاهی ویژه داشته است. البته در آیین اسلام، عید بار ارزشی خاصی دارد که در متون کهن نیز بدان اشارت رفته است.

    راهبردهای رهایی قدس شریف از نگاه امام خامنه‌ای -
    راهبردهای رهایی قدس شریف از نگاه امام خامنه‌ای

    مسئله‌ی قدس و فلسطین را می‌توان مسئله‌ی اول جهان اسلام و همچنین مهم‌ترین موضوع سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران دانست. نگاهی به تحولات و مناسبات بین‌المللی، به‌روشنی تأثیر مستقیم این مسئله را در معادلات و روابط دولت‌ها و نظام بین‌الملل نشان می‌دهد. در این میان، جمهوری اسلامی ایران نقش فعال و مسئولانه‌ای در خصوص مسئله‌ی قدس شریف و سرزمین فلسطین ایفا کرده است و رویکرد نظام اسلامی بر کسی پوشیده نیست.
    ناگفته پیداست که رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، در جایگاه ولی امر مسلمین، نقشی راهبردی در پیگیری مسئله‌ی فلسطین و راهبری امت اسلامی در مبارزه با موجودیت غاصب صهیونیستی داشته و سیاست‌ها و جهت‌گیری‌های کلان نظام اسلامی را نیز بر همین اساس تنظیم می‌نمایند. از این رو، می‌توان راهبردهای کلان مسئله‌ی رهایی قدس شریف و نجات ملت مظلوم فلسطین را در کلام معظم‌له جست‌وجو کرد.

    بازخوانی روز قدس در مکتب امام خمینی (ره) -

    بازخوانی روز قدس در مکتب امام خمینی (ره)



    آرمان فلسطین و رهایی قدس شریف از روزهای اولیه آغاز نهضت اسلامی، جزء مؤلفه‌های مهم انقلاب اسلامی به شمار می‌رفته است. به‌گونه‌ای که امام راحل(ره) از آغازین روزهای حرکت الهی خویش مسئله خطر رژیم صهیونیستی را گوشزد نمود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز از اولین اقدامات انجام‌گرفته توسط انقلابیون، تعطیلی نمایندگی رژیم اشغالگر قدس و تحویل آن به نمایندگان ملت فلسطین بود. یکی دیگر از اقدامات راهبردی امام خمینی(ره) در آن مقطع تعیین جمعه‌ی آخر ماه مبارک رمضان به‌عنوان روز جهانی قدس بود. در این نوشتار کوشیده خواهد شد تا ابعاد گوناگون این روز مهم و اثرگذار در اندیشه و مکتب امام راحل عظیم‌الشأن بررسی گردد.

    دستبردي در حديث ثقلين -
     دستبردي در حديث ثقلين

    پيش گفتار

    حديث ثقلين از جمله احاديث معروف و مشهوري است که عامه و خاصه آن را نقل کرده اند. اين حديث را صدها پيشوا و حافظ حديث از قرون مختلف، از حدود چهل زن و مرد صحابي از پيامبرخدا صلي الله عليه و آله به طرق زيادي نقل کرده اند.
    از آن جا که در ثبوت سند اين حديث و محتواي آن ترديدي نيست؛ برخي از مغرضان به جعل روايت وصيّت به کتاب و سنّت پرداخته و آن را به عنوان حديث ثقلين مطرح کرده اند. در اين راستا روايتي از اهل تسنّن نقل شده که پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرمود:
    «من در ميان شما دو چيز گران بها را باقي مي گذارم: کتاب خدا و سنّتم».
    گفتني است که در برخي ازکتاب ها آمده است که پيامبر خدا صلي الله عليه و اله اين سخن را در سخنرانيش در حجّة الوداع گفته است.
    نوشتاري که پيش رو داريد پژوهشي در مورد اصل روايت و راويان آن است که ما آن را بررسي و نقد نموده و حقيقت امر را براي حقيقت جويان روشن ساخته ايم.

    رابطه شب قدر با حجت زمان و امام عصر(عج) -
    رابطه شب قدر با حجت زمان وامام عصر(عجل الله تعالی فرجه)
    خداوند متعال در چهارمین آیة سورة مبارکة قدر می‌فرماید:
    تنزّل الملائکة و الرّوح فیها بإذن ربهّم من کلّ أمر.
    فرشتگان و روح، در آن شب به دستور پروردگارشان با هر فرمانی (برای تقدیر هرکاری) فرود آیند.
    فعل مضارع «تنّزل» دلالت بر تکرار و بقاء «لیلةالقدر» دارد، و در آیات سوم و چهارم سورة دخان نیز:
    فیها یفرَق کلّ أمر حکیم.1
    در آن شب، هر فرمانی، برحسب حکمت صادر می‌شود
    دلالت بر تجدد و دوام دارد. زیرا هیأت نحوی باب «تفعّل» اگر دلالت بر پذیرش یا تکلف یا هر دو می‌نماید. ظاهر این فعل‌ها، خبر از تفریق و تنزل امر در لیلةالقدرهای آینده می‌دهد.
    این امر که در زمان رسول خدا(ص) به آن حضرت نازل می‌شده‌است، در هر شب قدر، باید بر کسی نازل و تبیین و تحکیم یا کشف شود که به افق نبوت نزدیک و پیوسته باشد.
    قبول اصل وصایت رسول اکرم(ص) و امامت، ناشی از این معنی و مبتنی بر همین اساس است.
    هنگامی که کسی قرآن را به عنوان کلام خدا پذیرفت به این معنی که همة سوره‌ها و آیات آن را پذیرفته است و یک مسلمان واقعی هم کسی است که تسلیم همة آیات قرآن باشد، پس هر مسلمانی الزاماً باید سورة قدر، و از آن سوره شب قدر، و استمرار آن را تا قیامت بپذیرد و لازمة پذیرفتن آن، آیة (تنزّل الملائکة...) که هر فرد با ایمانی ناگزیر از قبول آن است، این است که بپذیرد که در شب قدر فرشته‌ها و روح از جانب پروردگار با هر امری فرود می‌آیند و این امر یک متولی و ولی می‌خواهد که متولی و ولی آن امر باشد. اینکه خداوند در آیات سوم و چهارم سوره دخان می‌فرماید:
    در آن شب هر فرمانی، برحسب حکمت صادر می‌شود٭ فرمانی از جانب ما، و ما همواره فرستندة آن بوده‌ایم.

    فاطمه زهرا سرّ لیلة‏القدر -
    فاطمه زهرا سرّ لیلة‏القدر

    چکیده

    در این نوشتار، سعی بر آن است نسبت و تعامل باطن و حقیقت وجود فاطمه زهرا علیهاالسلام با حقیقت وجود و باطن «لیلة القدر» مقایسه شود و در محورهای «تعیّن و تعیین اصل وجود» و «هندسه خلقت و شریعت»، بر ویژگی‏های اشتراکی و مشابهت‏های این دو آفریده عظیم تأکید گردد. در این مقاله، منزلت سه عالم «سرشت»، «سرنوشت» و «شخصیت حضرت فاطمه علیهاالسلام » با رویکردی تطبیقی بررسی می‏شود.

    مقدّمه

    معرفت به همه مؤلّفه‏های شخصیتِ برجسته و هستیِ شاخص و ممتازِ یگانه زنان در همه اعصار و امصار و در دو عالم پیدا و پنهان بسیار مشکل و معسور می‏نماید؛ چه اینکه از حیث «هویّت وجودی» ـ نه «ماهیت مفهومی» ـ و حقایق درون ذاتی، از باب «وَمَا مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقَامٌ مَّعْلُومٌ» (صافات: 164) تکرارناپذیر و همتانابردار و ادراک‏ناشدنی است؛ و هرچه از حیث وجودی، قوی‏تر، شدیدتر و کامل‏تر بوده و تجرّد بیشتری داشته باشد و به هستی محض قرب یابد مصداق «لایُدرِکُه بُعدُ الهِمَم و لایَنالُه غَوصُ الفِطَن»(2) خواهد شد که نه حکیم با ادراک حصولی و نه عارف با ادراک حضوری خویش، توان درک و معرفت به قلّه‏های بلند و منیع ذات و شخصیت وجودی او را ندارد و عرفانِ به آن انسان کامل هر آینه اعتراف به «جهل» و «عجز» از معرفت به حقیقت ذاتی اوست. اما راه ورود به بهشت ذات و جنّت وجود و هستی او نیز مسدود و بسته نیست، بلکه معرفت به مراتب و درجاتی از هستی و کمالات وجودی او ممکن و میسور است؛ یعنی اکتناه به ذات انسان کامل، که مظهری از «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَی‏ءٌ»(شوری: 11) و «وَلَمْ یَکُن لَّهُ کُفُوا أَحَد» (توحید: 4) شده و جامع اسماء جمال و جلال الهی است و کون جامع، تا غیب و شهادت وجود مطلق و مضاف هستی را در خانه خویشتن به هم گِره زده، راه ورود به حقیقت ذاتش را بر روی نامحرمان و محرومان از تماشاگه راز مسدود می‏نماید و تنها محرمان دل در حرم وجود و حریم هستیِ تشبّه یافته به هستی مطلق و مطلق هستی او راه دارند تا «لم یَحجبُها عن واجبِ معرفتهِ»(3) نیز صورت پذیرد و الگوشناسی و الگوپذیری در مقام استکمال وجودی با حرکت جوهری، تجدّد امثالی و حرکت حبّی(4) تعیّن یابد.

    12 توصیه برای استفاده بهتر از لیالی قدر -

    ۱۲ توصیه برای استفاده بهتر از لیالی قدر
    توصیه‌های مقام معظم رهبری درباره شب‌های قدر

    * با آمادگی معنوی وارد شب قدر شوید

    در ماه رمضان هم - در همه روزها و شبها - دلهایتان را هرچه میتوانید با ذکر الهی نورانیتر کنید، تا برای ورود در ساحت مقدّس لیلةالقدر آماده شوید، که: «لیلةالقدر خیر من الف شهر. تنزّل الملائکة والرّوح. فیها بإذن ربّهم من کل امر». شبی که فرشتگان، زمین را به آسمان متّصل میکنند، دلها را نورباران و محیط زندگی را با نور فضل و لطف الهی منوّر میکنند. شب سِلم و سلامت معنوی - سلامٌ هی حتّی مطلع الفجر - شب سلامت دلها و جانها، شب شفای بیماریهای اخلاقی، بیماریهای معنوی، بیماریهای مادّی و بیماریهای عمومی و اجتماعی که امروز متأسفانه دامان بسیاری از ملتهای جهان، از جمله ملتهای مسلمان را گرفته است! سلامتی از همه اینها، در شب قدر ممکن و میسّر است؛ به شرطی که با آمادگی وارد شب قدر شوید. ۱۳۷۶/۰۹/۰۵

    * ساعات لیلةالقدر را مغتنم بشمارید

    قدر لیلةالقدر را باید دانست، ساعات آن را باید مغتنم شمرد و کاری کرد که ان‌شاءاللَه قلم تقدیر الهی در شبهای قدر برای کشور عزیز و آحاد ملت ما تقدیری آن‌چنان که شایسته مردم مؤمن و عزیز ماست، رقم بزند. ۱۳۸۲/۰۸/۲۳

    * از رذائل مادی خود را دور کنید

    ما باید امیدوار باشیم، دعا کنیم و بکوشیم از این شبها[ی لیالی قدر] برای عروج معنوی خود استفاده کنیم؛ چون نماز معراج و وسیله‌ی عروج مؤمن است. دعا هم معراج مؤمن است، شب قدر هم معراج مؤمن است. کاری کنیم عروج کنیم و از مزبله مادی که بسیاری از انسانها در سراسر دنیا اسیر و دچار آن هستند، هرچه می توانیم، خود را دور کنیم. دلبستگی ها، بدخلقی ها - خلقیات غیرانسانی، ضدانسانی - روحیات تجاوزگرانه، افزون خواهانه و فساد و فحشا و ظلم، مزبله های روح انسانی است. این شبها باید بتواند ما را هرچه بیشتر از اینها دور و جدا کند. ۱۳۸۳/۰۸/۱۵

    اعمال شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان -
    اعمال شب هاى قدر
    امشب، شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان است دیگر زمانی باقی نمانده، باید تمام تلاش خود را بکار برد تا در پناه رحمت خداوند متعال قرار گرفت... اگر تاکنون قرار نگرفته‌ای... زیرا اگر کسی در ماه مبارک رمضان بخشیده نشود بنا بر فرموده پیامبر اکرم (ص) «شقی» است.

    اعمال شب‌های قدر بر دو نوع است؛ یکی آن‌که در هر سه شب باید انجام داد و دیگر آن‌هایی‌ که مخصوص هر شبی است.

    اما اعمال مشترک چند چیز هستند:

    اوّل:

    «غسل»

    علامه مجلسی فرموده است که "بهتر است غسل شب‌های قدر را مقارن غروب آفتاب انجام دهند که نماز مغرب را با غسل بخوانند".

    دوّم:

    «خواندن دو رکعت نماز»

    در هر رکعت بعد از حمد، هفت مرتبه سوره توحید(قل هو الله احد) را بخواند و بعد از پایان نماز هفتاد مرتبه بگوید «اَسْتَغْفِرُ اللّهَ وَاَتُوبُ اِلَیْهِ»

    در روایتی از رسول خدا(ص) آمده است که کسی که این عمل را انجام دهد از جای خود برنخیزد مگر اینکه خدای متعال او و پدر و مادرش را بیامرزد و خداوند، فرشتگان را مامور می کند که تا سال آینده برای وی حسنات بنویسند.

    سوّم:

    «باز کردن قرآن و قرائت دعای مخصوص آن»

    اَللّهُمَّ اِنّی اَسْئَلُکَ بِکِتابِکَ الْمُنْزَلِ

    خدایا از تو خواهم به حق کتاب فرستاده شده‌ات

    وَ ما فیهِ وَ فیهِ اسْمُکَ الاْکْبَرُ وَاَسْماؤُکَ الْحُسْنی

    و آن‌ چه در آنست که در آن است نام بزرگت و نام‌های نیکویت

    وَما یُخافُ وَ یُرْجی اَنْ تَجْعَلَنی مِنْ عُتَقائِکَ مِنَ النّارِ

    و آن‌چه بدان‌ها ترس و امید شود که قرارم دهی از زمره آزاد شدگانت از دوزخ

    "پس هر حاجت که دارد بخواهد"

    چهارم:

    «بر سر گرفتن قرآن»

    به فرموده امام صادق (ع) قرآن مجید را باید بر سر گذاشت و گفت:

    اَللّهُمَّ بِحَقِّ هذَا الْقُرْآنِ

    خدایا به حق این قرآن

    وَ بِحَقِّ مَنْ اَرْسَلْتَهُ بِهِ

    و بحق آن کس که او را بدان فرستادی

    وَ بِحَقِّ کُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فیهِ

    و بحق هر مؤمنی که در این قرآن مدحش کرده‌ای

    وَ بِحَقِّکَ عَلَیْهِمْ فَلا اَحَدَ اَعْرَفُ بِحَقِّکَ مِنْکَ

    و بحقی که تو بر ایشان داری زیرا کسی نیست که حق تو را بهتر از خودت بشناسد

    سپس 10 مرتبه بگوید؛ «بِکَ یا اَللّهُ» بحق خودت ای خدا

    و 10 مرتبه «بِمُحَمَّدٍ» بحق محمد صلی الله علیه و آله

    و 10 مرتبه «بِعَلیٍّ» بحق علی علیه السلام

    و 10 مرتبه «بِفاطِمَةَ» بحق فاطمه سلام الله علیها

    و 10 مرتبه «بِالْحَسَنِ» بحق حسن علیه السلام

    و 10 مرتبه «بِالْحُسَیْنِ» بحق حسین علیه السلام

    و 10 مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ» بحق علی بن الحسین علیه السلام

    و10 مرتبه «بُمَحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ» بحق محمد بن علی علیه السلام

    و 10 مرتبه «بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ» بحق جعفر بن محمد علیه السلام

    و 10 مرتبه «بِمُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ» بحق موسی بن جعفرعلیه السلام

    و10 مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ مُوسی» بحق علی بن موسی علیه السلام

    و 10 مرتبه «بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ» بحق محمد بن علی علیه السلام

    و10 مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ» بحق علی بن محمد علیه السلام

    و 10 مرتبه «بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ» بحق حسن بن علی علیه السلام

    و10 مرتبه «بِالْحُجَّةِ» به حق حضرت حجت علیه السلام

    "پس هر حاجتی که دارد از خداوند طلب کند و در تمام این اذکار نهایت حضور قلب و توجه به درگاه خدا را حفظ کند" .

    بهتر است اگر می‌خواهند توسل یا ذکر مصیبتی کنند قبل یا بعد از دعا باشد و دعا را قطع نکنند.

    پنجم:

    «زیارت امام حسین (ع)»

    به فرموده علامه مجلسی زیارت امام حسین (ع)؛ در هر یک از سه شب قدر مستحب موکد است و در روایتی آمده است که سبب آمرزش گناهان

    می‌شود و اگر از نزدیک دسترسی به زیارت نداشته باشد از دور زیارت کند.

    ششم:

    «احیاء داشتن شب‌های قدر»

    یعنی اینکه این شب را تا صبح بیدار باشد و با عبادت، دعا، ‌تلاوت قرآن، حضور در جلسات سخنرانی دینی، ‌پرسش و پاسخ‌های مذهبی و یا مطالعه کتاب‌های تفسیر،‌ عقاید و مواعظ آن را سپری کند.

    در روایتی از امام باقر (ع) آمده است "هر کس شب قدر را احیاء دارد، گناهان او آمرزیده می‌شود، هر چند که بسیار باشد" و بهتر است روز قبل مقداری استراحت کند و غذا و نوشیدنی کمتری بخورد تا خواب بر او غلبه نکند و کسانی که توانایی احیاء ندارند بهتر است اول شب را استراحت کنند و سحرگاهان بیدار باشند و عبادت نمایند.

    هفتم:

    «اقامه 100 رکعت نماز»

    صد رکعت نماز بخواند (هر دو رکعت یک سلام بدهد) که فضیلت بسیار دارد و افضل آن است که اگر توانایی داشته باشد در هر رکعت بعد از قرائت سوره «حمد» 10 مرتبه سوره توحید (قل هو الله احد) را بخواند.

    هشتم:

    ‌خواندن دعایی که در ادامه می‌آید(حضرت زین العابدین (ع) در شب‌های قدر این دعا را می‌خواندند):

    بخواند:

    اَللّهُمَّ اِنّی اَمْسَیْتُ لَکَ عَبْداً داخِراً لا اَمْلِکُ لِنَفْسی نَفْعاً وَلا ضَرّاً

    خدایا من شام کردم در حالی که بنده خواری هستم که مالک سود و زیانی برای خویشتن نیستم

    وَلا اَصْرِفُ عَنْها سُوءاً اَشْهَدُ بِذلِکَ عَلی نَفْسی

    و نتوانم از خویشتن پیش‌آمد ناگواری را بازگردانم و این مطلبی است که من آن را بر خویش گواهی دهم

    وَاَعْتَرِفُ لَکَ بِضَعْفِ قُوَّتی وَقِلَّةِ حیلَتی فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ

    و به ناتوانی خود و بیچارگیم در برابرت اعتراف دارم، پس درود فرست بر محمد و آل محمد

    وَاَنْجِزْ لی ما وَعَدْتَنی وَجَمیعَ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ مِنَ الْمَغْفِرَةِ فی هذِهِ اللَّیْلَةِ

    و وفا کن برایم بدانچه بر من و همه مؤمنین و مؤمنات وعده فرمودی از آمرزش در این شب

    وَاَتْمِمْ عَلَیَّ ما اتَیْتَنی فَاِنّی عَبْدُکَ الْمِسْکینُ الْمُسْتَکینُ الضَّعیفُ الْفَقیرُ الْمَهینُ

    و تمام کن بر من آنچه را به من دادی زیرا که من بنده بینوای مستمند ناتوان تهیدست خوار توام

    اَللّهُمَّ لا تَجْعَلْنی ناسِیاً لِذِکْرِکَ فیما اَوْلَیْتَنی

    خدایا قرار مده مرا فراموشکار از یاد خویش در آنچه به من انعام فرمودی

    وَلا لِاِحْسانِکَ فیما اَعْطَیْتَنی وَلا ایِساً مِنْ اِجابَتِکَ وَاِنْ اَبْطَاَتْ عَنّی

    و نه غافل از احسانت در آنچه به من عطا کردی و قرارم مده ناامید از اجابت خویش و اگرچه دیرزمانی طول کشد

    فی سَرّآَءَ اَوْ ضَرّآَءَ اَوْ شِدَّةٍ اَوْ رَخآَءٍ اَوْ عافِیَةٍ اَوْ بَلآءٍ اَوْ بُؤْسٍ اَوْ نَعْمآَءَ

    چه در خوشی و چه در سختی در دشواری یا در آسایش در تندرستی یا گرفتاری در تنگدستی یا در نعمت

    اِنَّکَ سَمیعُ الدُّعآَءِ

    براستی تو شنوای دعایی

    نهم:

    «طلب آمرزش گناهان و دعا برای امور دنیوی و اخروی»

    مرحوم علامه مجلسی (ره) فرموده‌اند "بهترین اعمال در این شب‌ها طلب آمرزش گناهان و دعا برای امور دنیوی و اخروی است هم برای خود و هم برای پدر و مادر خویشان و دیگر مومنان؛ چه زنده باشند و چه از دنیا رفته باشند و همچنین ذکرهای مختلف و صلوات بر حضرت محمد (ص) و خاندانشان تا آنجا که مقدور است، انجام دهند و در بعضی از روایات نیز تاکید شده است که «دعای جوشن کبیر» را در این سه شب بخوانند.

    در روایتی آمده است که شخصی خدمت رسول خدا (ص) رسیده و عرض کرد: اگر شب قدر را درک کردم، ‌چه چیزی را از خداوند طلب کنم؟ که ایشان فرمودند: "عافیت و سلامتی را از خداوند بخواه".

    شب بیست و سوم

    این شب، از دو شب قبل برتر است و از احادیث متعدد اینگونه احتمال داده می‌شود که شب قدر همین شب است. در روایتی از امام باقر(ع) نقل شده است که مردی در ماه رمضان خدمت رسول خدا (ص) آمد و به آن حضرت عرض کرد: من در بیرون مدینه به سر می‌برم و شتر و گوسفند دارم که نمی‌توانم همه شب در مدینه حاضر شوم. دوست دارم شبی را به من معرفی کنی تا آن شب را به مدینه بیایم و در نماز و عبادت حاضر باشم. حضرت او را به نزد خود فراخواند و به طور در گوشی آن شب را معرفی کرد.

    آن مرد نیز وقتی شب‌های بیست و سوم ماه رمضان فرا می‌رسید، با همه خانواده و فرزندان و غلامان به مدینه می‌آمد و آن شب را می‌ماند و صبحگاهان به منزل خویش بر می‌گشت.

    همچنین در روایت دیگری نقل شده است که رسول خدا(ص) در شب بیست و سوم ماه رمضان به سر و روی خانواده‌اش آب می‌پاشید تا به خواب نروند ( و از فضیلت این شب بهره بگیرند).

    روایات متعدد دیگری نیز داریم که می‌گوید: شب قدر، شب بیست و سوم است. مرحوم "علامه مجلسی" نیز در کتاب "زادالمعاد" می‌گوید: "‌اکثر احادیث معتبر دلالت دارد که شب بیست و سوم، شب قدر است".

    اعمال مخصوص شب بیست و سوم ماه رمضان

    در شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان، غیر از اعمال مشترک شب‌های قدر، اعمال دیگری نیز وارد شده است تا فردی که این شب را به احیا می‌گذراند در کنار اعمال مشترک شب‌های قدر، آن‌ها را نیز انجام دهد، که شرح آن در ادامه می‌آید:

    1- سوره عنکبوت و سوره روم را بخواند که امام صادق(ع) فرمود: " هرکس در شب بیست و سوم، سوره‌های عنکبوت و روم را بخواند، به خدا سوگند! اهل بهشت است".

    2- هزار مرتبه سوره "انا انزلناه" (سوره قدر) را بخواند.

    3- سوره " حم دخان" (سوره دخان) را بخواند.

    4- این دعا را بخواند:

    اللَّهُمَّ امْدُدْ لِی فِی عُمُرِی

    خدایا عمرم را طولانی گردان

    وَ أَوْسِعْ لِی فِی رِزْقِی

    و روزی‌ام را وسعت بخش

    وَ أَصِحَّ لِی جِسْمِی

    و بدنم را تندرست بدار

    وَ بَلِّغْنِی أَمَلِی

    و به آرزویم برسان

    وَ إِنْ کُنْتُ مِنَ الْأَشْقِیَاءِ فَامْحُنِی مِنَ الْأَشْقِیَاءِ وَ اکْتُبْنِی مِنَ السُّعَدَاءِ

    و اگر در زمره بدفرجامان هستم، مرا از آن گروه محو کن و در گروه سعادتمندان ثبت فرما

    فَإِنَّکَ قُلْتَ فِی کِتَابِکَ الْمُنْزَلِ عَلَی نَبِیِّکَ الْمُرْسَلِ صَلَوَاتُکَ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَمْحُو اللَّهُ مَا یَشَاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتَابِ

    که تو در کتاب فرو فرستاده‏ به پیامبر مرسلت(درود تو بر او و خاندانش)فرمودی: خدا محو می‌کند آنچه را بخواهد و ثبت می‌نماید آنچه را اراده کند و کتاب جامع نزد اوست.

    5- این دعا را که مخصوص شب بیست و سوم است بخواند:

    یَا رَبَّ لَیْلَةِ الْقَدْرِ وَ جَاعِلَهَا خَیْرا مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ

    ای پروردگار شب قدر و قراردهنده آن بهتر از هزار ماه،

    وَ رَبَّ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ الْجِبَالِ وَ الْبِحَارِ

    و پروردگار شب‏ و روز، و کوه‌ها و دریاها

    وَ الظُّلَمِ وَ الْأَنْوَارِ وَ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ

    و تاریکی‌ها و روشنایی‌ها و زمین و آسمان

    یَا بَارِئُ یَا مُصَوِّرُ یَا حَنَّانُ یَا مَنَّانُ

    ای پدیدآورنده، ای صورت‏بخش، ای‏ عطا کننده، ای نعمت ده،

    یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا اللَّهُ یَا قَیُّومُ

    ای خدا، ای بخشنده، ای خدا، ای به خود پاینده،

    یَا اللَّهُ یَا بَدِیعُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ

    ای خدا، ای نو آفرین، ای خدا، ای خدا، ای خدا،

    لَکَ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَی وَ الْأَمْثَالُ الْعُلْیَا وَ الْکِبْرِیَاءُ وَ الْآلاءُ

    نام‌های نیکوتر و نمونه‏‌های والاتر و بزرگ‌منشی و نعمت‌ها از آن توست،

    أَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ

    از تو درخواست می‌کنم که بر محمّد و خاندان‏ محمّد درود فرستی،

    وَ أَنْ تَجْعَلَ اسْمِی فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ فِی السُّعَدَاءِ

    و قرار دهی در این شب نامم را در زمره سعادتمندان

    وَ رُوحِی مَعَ الشُّهَدَاءِ

    و روحم را با شهیدان

    وَ إِحْسَانِی فِی عِلِّیِّینَ

    و نیکوکاری‌‏ام‏ را در بلند‌مرتبه‏ ترین درجه بهشت

    وَ إِسَاءَتِی مَغْفُورَةً

    و گناهم را آمرزیده

    وَ أَنْ تَهَبَ لِی یَقِینا تُبَاشِرُ بِهِ قَلْبِی

    و ببخشی بر من یقینی که دلم با آن همراه باشد

    وَ إِیمَانا یُذْهِبُ الشَّکَّ عَنِّی

    و ایمانی که شک را از من‏ زدوده گرداند

    وَ تُرْضِیَنِی بِمَا قَسَمْتَ لِی

    و خشنودی به آنچه نصیبم نموده‏‌ای

    وَ آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً

    و ما را در دنیا و آخرت پاداش نیکو عنایت فرما

    وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ الْحَرِیقِ

    و از عذاب آتش سوزان حفظ کن

    وَ ارْزُقْنِی فِیهَا ذِکْرَکَ وَ شُکْرَکَ وَ الرَّغْبَةَ إِلَیْکَ وَ الْإِنَابَةَ وَ التَّوْبَةَ

    و در این شب ذکر و شکر خویش و رغبت به سوی خود و بازگشت و توبه روزی‌ام فرما

    وَ التَّوْفِیقَ لِمَا وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّدا وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِمُ السَّلامُ و به آنچه محمّد و خاندان محمّد(درود خدا بر آنان باد)را به آن موفق کردی توفیقم ده.

    6- این دعا را که امام صادق(ع) نقل شده است،‌ بخواند:

    اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِیمَا تَقْضِی وَ فِیمَا تُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ

    خدایا قرار ده در آنچه حکم می‌کنی و مقدّر می‌نمایی، از فرمان حتمی،

    وَ فِیمَا تَفْرُقُ مِنَ الْأَمْرِ الْحَکِیمِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ مِنَ الْقَضَاءِ الَّذِی لا یُرَدُّ وَ لا یُبَدَّلُ

    در آنچه از کار حکیمانه جدا می‌سازی در شب قدر، از حکمی که بازگشت نپذیرد، و تغییر نیابد،

    أَنْ تَکْتُبَنِی مِنْ حُجَّاجِ بَیْتِکَ الْحَرَامِ فِی عَامِی هَذَا

    اینکه مرا در این سال از حاجیان خانه محترمت بنویسی

    اَلْمَبْرُورِ حَجُّهُمْ

    حاجیانی که حجّشان پذیرفته،

    اَلْمَشْکُورِ سَعْیُهُمْ

    و سعیشان قبول افتاده

    اَلْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمْ

    و گناهانشان‏ آمرزیده گشته

    اَلْمُکَفَّرِ عَنْهُمْ سَیِّئَاتُهُمْ

    و بدی‌هایشان محو شده است

    وَ اجْعَلْ فِیمَا تَقْضِی وَ تُقَدِّرُ أَنْ تُطِیلَ عُمْرِی

    و قرار ده در آنچه فرمان می‌دهی و مقدّر می‌نمایی که عمرم را طولانی گردانی

    وَ تُوَسِّعَ لِی فِی رِزْقِی

    و در روزی‌ام‏ وسعت بخشی.

    7- این دعا را که از امام حسین (ع) نقل شده است بخواند:

    یَا بَاطِنا فِی ظُهُورِهِ

    ای پنهان در حال آشکار بودنش

    وَ یَا ظَاهِرا فِی بُطُونِهِ

    و ای آشکار در حال پنهان بودنش

    وَ یَا بَاطِنا لَیْسَ یَخْفَی

    و ای پنهانی که مخفی نمی‌شود

    وَ یَا ظَاهِرا لَیْسَ یُرَی

    و ای آشکاری که دیده نمِی‌شود

    یَا مَوْصُوفا لا یَبْلُغُ بِکَیْنُونَتِهِ مَوْصُوفٌ

    ای به وصف آمده‏‌ای که هیچ ممکنی به حقیقتش نمی‌رسد

    وَ لا حَدٌّ مَحْدُودٌ

    و هیچ حدّ بسته‏‌ای به او احاطه پیدا نمی‌کند

    وَ یَا غَائِباً غَیْرَ مَفْقُودٍ

    و ای غایب گم نشده

    وَ یَا شَاهِداً غَیْرَ مَشْهُودٍ یُطْلَبُ فَیُصَابُ

    ای حاضری که مشهود نیست تا آنکه جستجو شود و او را بیابند

    وَ لا یَخْلُو مِنْهُ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَا بَیْنَهُمَا طُرْفَةَ عَیْنٍ

    آسمان‌ها و زمین و آنچه بین آن‌هاست، به اندازه چشم برهم‏ زدن از او خالی نیست

    لا یُدْرَکُ بِکَیْفٍ وَ لا یُؤَیَّنُ بِأَیْنٍ وَ لا بِحَیْثٍ

    به کیفیتی معین دانسته نمی‌شود و محدود به مکان و جهت نمی‌گردد

    أَنْتَ نُورُ النُّورِ

    تویی روشنایی نور

    وَ رَبُّ الْأَرْبَابِ

    پروردگار پرورندگان

    أَحَطْتَ بِجَمِیعِ الْأُمُورِ

    به همه امور احاطه کرده‏‌ای،

    سُبْحَانَ مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‏ءٌ

    منزه خدایی که مانندش چیزی نیست

    وَ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ

    و او شنوا و بیناست

    سُبْحَانَ مَنْ هُوَ هَکَذَا وَ لا هَکَذَا غَیْرُهُ

    منزّه است آن‏که دارای این صفات است و برای غیر او چنین صفاتی نیست.

    سپس هر حاجتی دارد از خدا بطلبد.

    8- همچنین از معصومین (ع) روایت شده است که در شب بیست و سوم ماه رمضان، در سجود و ایستاده و نشسته دعای زیر را می‌خواندند، بلکه مناسب است در تمام ماه رمضان و در زمان‌های دیگر پس از تمجید و ستایش خداوند و صلوات بر محمد و آلش ( مثلا حداقل با گفتن الحمدلله و الصلاه علی رسول الله و آله الطاهرین ) این دعا خوانده شود:

    اَللهمَّ کُن لولیکَ الحُجةِ بنِ الحَسَنِ

    خدایا برای ولی‌ات حجت بن الحسن

    صَلَواتُکَ عَلَیهِ و عَلی ابائهِ فی هذهِ السّاعةِ، و فی کُلّ ساعَة

    که درودهایت بر او و پدرانش باد، در این ساعت، و در هر ساعت

    وَلیا و حافظا

    باش سرپرست و نگهبان

    وقائِداً وَ ناصِراً

    و پیشوا و یاور

    وَ دَلیلاً وَ عَیناً

    و راهنما و دیده‏‌بان

    حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً

    تا او را با رغبت مردم در زمینت سکونت دهی

    و تُمَتّعَهُ فیها طَویلًا.

    و زمانی طولانی بهره‏‌مندش سازی.

    9- همچنین این دعا را در حالی که دستان خود را به سوی آسمان بلند می‌کند، بخواند:

    یا مُدَبّرَ الاُموُرِ

    ای تدبیرگر امور

    یا باعِثَ مَن فی القُبُور

    ای برانگیزنده مرده‌های در گور

    یا مُجرِی البُحُور

    ای روان کننده دریاها

    یا مُلَینَ الحَدیدِ لِداوُد،

    ای نرم کننده آهن برای داود،

    صَل عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ وَافعَل بی کَذا وَ کَذا

    بر محمد و خاندان محمد، درود فرست‏ و با من چنین و چنان کن.

    و بجای کلمات کذا و کذا حاجات خود را بخواهد و سپس اضافه کند: اللیله اللیله، الساعه الساعه. این دعا را در حال رکوع، سجده، ایستاده و نشسته به طور مکرر بخواند.

    10- با توجه به اهمیت شب بیست و سوم، غسل، احیا و زیارت امام حسین(ع) در این شب فضیلت بسیار دارد و همچنین خواندن آن «100 رکعت نماز» که مشترک میان همه شب‌های قدر است.

    شیخ طوسی در تهذیب، از ابوبصیر روایت کرده است که امام صادق(ع) فرمود: در آن شبی که امید می‌رود شب قدر باشد 100 رکعت نماز بخوان، در هر رکعت ( پس از حمد) 10 مرتبه سوره قل "هو الله"(سوره توحید) را بخوان. ابوبصیر عرض کرد: اگر نتوانستم ایستاده بخوانم، چه کنم؟ فرمود: نشسته بجا آور! گفتم: اگر نتوانم نشسته بخوانم ؟ فرمود: در همان حال که در بستر خود دراز کشیده‌ای، بجا آورد.

    11- مرحوم "علامه مجلسی"، در "زادالمعاد" فرموده است: در این شب هر مقدار که ممکن باشد، قرآن بخواند و از دعاهای "صحیفه کامله سجادیه" نیز استفاده کند؛ مخصوصا دعای «مکارم الاخلاق» و دعای «توبه».

    روزهای شب قدر را نیز باید حرمت داشت و به عبادت و دعا به سر برد؛ در احادیث فراوانی آمده است که روز قدر نیز در فضیلت مثل شب قدر است.


    لیلة القدر عید فرشتگان -
    لیلة القدر عید فرشتگان

    نخستين پيام ملكوتي وحي در سپيده دمي از ماه رمضان بر قلب نازنين پيامبر اكرم (صلی الله علیه واله) نازل شد، آنگاه هيجاني شگفت و بيرون از حد توصيف سراسر وجود مبارك حضرت را فراگرفت. آن نور در مقام ظهور به صورت جبرئيل «افق مغرب و مشرق را گرفت و همه فضا را با شش هزار بال پر كرد، و اين تمثل حقيقت عقلي او در چشم پيامبر بود. (1)
    از هيبت روحالامين دل پيامبر بسختي تپيد، آيات نور بر ضمير منير مهتر و سرور عالم نقش پذيرفت و از آن لحظه زلال ايمان در بستر زمان جريان جاودانة خود را آغاز كرد. آن شب شكوهمند مبداء تحول بشري و سرآغاز رحمت و نعمت الهي يعني نزول قرآن بود، در شب قدر فرشتگان به فرمان پروردگار دسته دسته و گروه گروه به سوي خاكيان بال ميگشايند و تا سپيدهدمان به سلام انسان موحد ميشتابند، به گفته طبري: «به ماه رمضان اندر، شبي هست كه آن را ليلةالقدر خوانند و آن عيد فرشتگان است كه جمله از آسمان به زمين آيند و جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و فرشتگان بيعدد آن شب به زمين آيند و آن شب نوزدهم ماه رمضان است تا شب بيست و هفتم.» (2)
    طبق صريح آيه كريمه - انا انزلناه في ليلةالقدر - نزول قرآن در شب قدر بوده است اما شب قدر در چه شبي يا چه ماهي قرار دارد بخوبي روشن نيست. در اين مورد صاحبنظران اتفاق عقيده ندارند، بعضي از مفسران ميگويند: منظور از ليله مباركه درآيه انا انزلناه في ليلة مباركة شب نيمه شعبان (3) است.


    چه دانی که شب قدر چیست؟ -
    چه دانی که شب قدر چیست؟

    زمانی که به دهه آخر ماه مبارک رمضان نزدیک می شویم و به یاد شب قدر می افتیم و آیات سوره قدر را مرور می کنیم، بار دیگر با پرسش هر ساله خداوند از انسان روبرو می شویم که: تو چه دانی که شب قدر چیست؟ شاید به جرئت بتوان گفت که این پرسش آسمانی ترین پرسشهای قرآن کریم باشد که تا ابد پاسخ می طلبد و انسان را به تفکر در باب غیب وامی دارد. چقدر ساده لوحی است که تصور شود که پاسخ این پرسش روشن است و خداوند خود در ادامه آیه پاسخ آن را واضح ساخته است.
    از دل این پرسش خداوند پرسشهای بسیار دیگری متولد شده اند که آنها نیز پاسخ می طلبند. معنای محصل قدر و تقدیر و شب قدر و فرود آمدن فرشتگان و روح در این شب چیست؟ از دیر زمان عالمان مسلمان در پی پاسخ به این پرسشها زحمات بسیاری متحمل شده اند. اما تا چه حد موفق شده اند که به پاسخی قانع کننده برسند جای تامل دارد. برای آشنایی بیشتر خوانندگان به برخی از این پرسش و پاسخها که ممکن است در این ایام برای هر کسی پیش آید می پردازیم:

    1- شب قدر چیست؟

    شب قدر بر طبق بیان قرآن کریم نامی است برای شبی که در آن قرآن کریم بر پیامبر عظیم الشان نازل شد و عالم معنای بی نهایت آنقدر فرود آمد تا توانست پا به عرصه عالم این جهانی با نهایت گذاشت و با آن پیوند خورد. خداوند در سوره قدر می فرماید: إِنَّا أَنزَلْنَهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْرِ ، ما این قرآن را در شب قدر نازل کردیم.



    در شبهای قدر از خدا چه بخواهیم؟ -
    در شبهای قدر از خدا چه بخواهیم؟

    وقتی خدا خود را بهترین خلق کنندگان خوانده لابد آن مخلوق هم بهترین بوده است.
    مخلوقی که فرشتگان باید بر او سجده کنند.و اگر درمسیر بندگی پیش برود “خلیفه الله علی الارض” (جانشین خدا بر زمین ) خواهد شد.
    با این همه بسیاری از ما از جایگاه ویژه خود در آفرینش بی خبریم .
    قامتمان کوتاه است و خواسته هایمان از آن کوتاه تر
    ای کاش می دانستیم که در شبهای عزیز ماه مبارک رمضان علی الخصوص شبهای احیا باید از بهترین خلق کنندگان چه بخواهیم؟
    آورده اند: قوم حضرت ادریس(ع)(۲) بر او خیلی جفا کرد، تا اینکه خدا خطاب به ادریس فرمود اینان قدر پیامبر وحجت من را نمی دانند لذا تصمیم گرفته ام ، تورا از ایشان بگیرم و اینگونه غیبت چهل ساله ادریس آغاز گشته و قوم او دچار عذاب الهی گشتند.
    چنان گرسنگی آنان را فرا گرفت که سنگ بر شکمشان می بستند ، پس از چهل سال فقهایی در میان ایشان ظاهر شدند (خوب دقت فرمایید نقش ولایت فقیه در عصر غیبت همین است) و خطاب به مردم گفتند:
    ادریس از میان ما رفت ولی خدای ادریس که هست، مگر ادریس از ما چه می خواست ؟ فقط یک جمله ”در محضر خدا معصیت نکنید”.



    بهترین عمل در شب قدر چیست؟ -

    زمان هایی در زندگی انسان وجود دارد که انسان با بهره جستن از آن می تواند بهترین هایی، برای باقی روزهای زندگی خویش رقم زند. یکی از این اوقات، لیالی قدر است. شاید شما نیز در زمره افرادی باشید که به دنبال بهترین عمل و عبادت در طول این ایام هستند تا بدین واسطه نهایت استفاده را از این شب ها ببرید. از این رو به دنبال بهترین عمل و عبادت نیز خواهید بود، اگر می خواهید شب قدری متفاوت از شب های پیش داشته باشید، قدری به این نوشتار تأمل کنید.


    قدر
    شبی بهتر از هزار ماه

    امام على علیه السلام مى فرماید: فرصت، چون ابر مى گذرد. پس فرصت هاى خوب را غنیمت شمرید. (منتخب میزان الحکمه) فرصت هایى كه در زندگى براى انسان پیش مى آید مثل طلا و بلكه ارزشمندتر است و باید قدر آن ها را دانست یکی از این فرصت ها شب قدر است اما با چه عملی می توان نهایت استفاده را از این شب برد؟

    اعمال شب قدر

    شب قدر آداب و اعمالی را به خود اختصاص داده است، از آن جمله می توان به شب زنده داری، غسل، دعا، واسطه قرار دادن قرآن و اهل بیت علیهم السلام، زیارت امام حسین علیه السلام و نماز اشاره داشت. حال آنکه، در کنار این اعمال می توان از عمل دیگری نام برد که به جرأت می توان گفت در میان سایر اعمال غریب واقع شده، و آن (تفکر) است.


    akhlagh.net

    .: بازدید کنندگان پایگاه اخلاق :.

    1594امروزmod_vvisit_counter
    2326دیروزmod_vvisit_counter
    6465این هفتهmod_vvisit_counter
    52327این هفتهmod_vvisit_counter
    224170این هفتهmod_vvisit_counter
    624568ماه گذشتهmod_vvisit_counter
    13487789کل بازدیدهاmod_vvisit_counter